Έτος 1942.Με άγνωστη έκβαση ο Β′ Παγκόσμιος Πόλεμος στο απόγειό του κι η μικρή μας Κύπρος κάτω από το βάρος και της Αγγλικής αποικιοκρατικής κυριαρχίας, να μετρά με την υπόλοιπη ανθρωπότητα τις πληγές. Φτώχεια, ανεργία, στέρηση από κάθε αγαθό, οικονομική εξαθλίωση, με τη μαύρη αγορά να εκτελεί χρέη ... «ρυθμιστή». Κάτι έπρεπε να γίνει. Κάποιος, κάποιοι ν' αποτινάξουν το δυσβάσταχτο μαρτύριο, ν' ανατρέψουν τις συνθήκες στέρησης.
Και κάποια μέρα λοιπόν, εκεί στην πόλη της Λεμεσού, μια ομάδα ανθρώπων με κοινό όραμα και συνεταιριστικά ιδανικά, μαζεύουν τα κατάλοιπα της δύναμής τους και κάτι παραπάνω. Μαζεύουν την ίδια τους την ψυχή και τολμούν την ανατροπή. Δίνουν φιλί ζωής στην επιβίωση και στις ανάγκες του καταναλωτή. Ιδρύουν το Α′ Συνεργατικό Παντοπωλείο.
Δεν ήταν εύκολο εγχείρημα. Κι ωστόσο η ομάδα αυτή κατάφερε με την αξιοπιστία της, ότι πολυτιμότερο. Την εμπιστοσύνη του καταναλωτικού κοινού. Σαν αποτέλεσμα και μέχρι το 1945 λειτούργησαν άλλα 4 συνεργατικά καταστήματα, σε διάφορα σημεία της Λεμεσού, εξυπηρετώντας έτσι το ευρύτερο κοινό, σε μια εποχή μάλιστα κατά την οποία το αυτοκίνητο, ακόμη και σαν ιδέα, συνιστούσε έννοια ασύλληπτη για τον περισσότερο κόσμο. Ταυτόχρονα αναβαθμίζει την εικόνα του με νέα μέτρα. Ένα απ' αυτά η πληρωμή μερισμάτων, επιστρέφοντας άμεσα μέρος των κερδών στον καταναλωτή κι ένα δεύτερο, η εισαγωγή του συστήματος αυτοεξυπηρέτησης (Self Service). Η ανοδική πορεία θεμελιώνεται σταθερά.
Η συγκράτηση των τιμών στα καταναλωτικά αγαθά είναι δεδομένη μα όχι ικανοποιητική για το μεγάλο όραμα του Συνεργατικού Κινήματος. Γι' αυτό το 1954 ιδρύεται ο Συνεργατικός Προμηθευτικός Οργανισμός Λεμεσού- Πάφου (ΣΠΟΛΠ) με κύρια αρχικά ενασχόληση το χονδρικό εμπόριο. Το 1956 ακολουθεί η εξαγγελία ίδρυσης της Α′ Συνεργατικής Εταιρείας Ραπτών που στην συνέχεια αναδιοργανώνεται σε Συνεργατική Εταιρεία Ετοίμων Ειδών Ένδυσης (Α′ Συνεργατικό Υφασματοπωλείο)
Με τη Λεμεσό να επεκτείνεται ολοένα και περισσότερο, το 1970 οι Διοικήσεις των 2 μεγάλων Συνεργατικών Εταιρειών Παντοπωλείου και Υφασματοπωλείου προχώρησαν στην ενοποίηση των δύο Εταιρειών και στη δημιουργία μιας νέας Εταιρείας, της Ένωσης Συνεργατικών Εταιρειών Λεμεσού, (ΕΣΕΛ). Οι στόχοι ξεπερνούν κάθε προσδοκία. Η ΕΣΕΛ καθιερώνεται ως η μεγαλύτερη επιχείρηση λιανικού εμπορίου στην Κύπρο.
Με Νέο Σχέδιο Ανάπτυξης το 1971 αρχίζει στο κέντρο της Λεμεσού η ανέγερση Πολυκαταστήματος με 9 Τμήματα. Οι εργασίες διακόπτονται από τα τραγικά γεγονότα του 1974 αλλά συνεχίζουν και ολοκληρώνονται κατά τα έτη 1976-1977. Το 1978 ακολουθεί η συνένωση με την ΕΣΕΛ και με το ίδιο όνομα, των Συνεργατικών Καταναλωτικών Ιδρυμάτων Μέσα Γειτονιάς, Πολεμιδιών, Αγ. Αθανασίου, Αγ. Φύλας και Γερμασόγειας.
Με την άνθηση του λιανικού εμπορίου, ο ΣΠΟΛΠ προχώρησε σε αναδόμηση της Εταιρείας και στην εμπλοκή της και σ' αυτό τον τομέα. Με τα νέα αυτά δεδομένα, οι δύο Εταιρείες ΕΣΕΛ και ΣΠΟΛΠ προχώρησαν το 1994 στην ενοποίησή τους.
Από το 1994 και μετά η ΕΣΕΛ-ΣΠΟΛΠ διαμόρφωσε ένα συγκεκριμένο τύπο εξέλιξης. Τα ενοριακά καταστήματά της τα οποία ανέρχονται τώρα στα 32, λειτουργούν κάτω από μια νέα μορφή Franchise συνθέτοντας την αλυσίδα ΕΣΕΛ. Παράλληλα η Εταιρεία λανσάρει την γραμμή E&S Υπερκαταστήματα, η οποία σήμερα περιλαμβάνει 7 συνολικά Υπεραγορές και πρόσθετα το εξειδικευμένο Υπερκατάστημα E&S Home Textile στον Αγ.Νικόλαο Λεμεσού. Το 2000 η Συνεργατική Εταιρεία δημιουργεί τη θυγατρική Εταιρεία E&S Trading της οποίας κύριος μέτοχος, με σχεδόν απόλυτη κατοχή μετοχών είναι η ΕΣΕΛ- ΣΠΟΛΠ ΛΤΔ και στην οποία εντάσσονται τα Υπερκαταστήματα E&S Landmark και E&S Home center.
Η ΕΣΕΛ-ΣΠΟΛΠ είναι η πρώτη Εταιρεία η οποία εισήγαγε το σύστημα της Δωροκάρτας (E&S Bonus Card) αναπτύσσοντας για πρώτη φορά τη δραστηριότητα Customer Relationship Management με στόχο την άμεση επαφή με τους πελάτες και την έμμεση επιστροφή ωφελημάτων στους κατόχους της. Πρώτη επίσης εισήγαγε την ηλεκτρονική ετικέτα (Electronic Shelf Label). Με το σύστημα αυτό οι τιμές στα ράφια αλλάζουν κεντρικά διασφαλίζοντας την αξιοπιστία αλλά και την εμπιστοσύνη των καταναλωτών. Η μηχανογράφηση εξάλλου εφαρμόζεται σε όλες τις λειτουργίες της Εταιρείας καθώς επίσης και η τεχνολογία του Point of Sales στις συναλλαγές των Υπερκαταστημάτων.
Πλάϊ στο αγωνιστικό έργο της ΕΣΕΛ-ΣΠΟΛΠ που δίνει σθεναρά και δημιουργικά το παρόν της σ' όλες τις εκφάνσεις της καθημερινής ζωής, είναι κι ένα άλλο έργο, που συμπλέει παράλληλα αλλά όσο γίνεται σε πολύ χαμηλούς, σχεδόν σ' ανυποψίαστους τόνους... Πρόκειται για το κοινωνικό της έργο. Αυτό που συνθέτει το κοινωνικό πρόσωπο της Εταιρείας και το οποίο δηλώνει παρόν σε κάθε ανθρωπιστικό κάλεσμα.
Τα δείγματα κοινωνικής προσφοράς... πολλά! Τα τραγικά γεγονότα του 1974 βρήκαν τις αποθήκες της Εταιρείας ανοιχτές κι ελεύθερα δοσμένες σ' όλο των κόσμο. Η Εταιρεία προσπάθησε άμεσα ν' απορροφήσει εργοδοτικά, όσο περισσότερο προσφυγικό δυναμικό εργαζόταν σε Συνεργατικά Παντοπωλεία αποτρέποντας τα χειρότερα για τις οικογένειες τους αλλά και την οικονομία. Με έκτακτη εισαγωγή του συστήματος πληρωμής επί πιστώσει, διευκόλυνε για μεγάλο χρονικό διάστημα τους πελάτες της.
Η ΕΣΕΛ-ΣΠΟΛΠ έχει έντονη παρουσία σε μορφή έκτακτων ή ετήσιων χορηγιών σε πλείστες αγαθοεργίες καθώς και σ' ένα μακροσκελή κατάλογο Φιλανθρωπικών, Αθλητικών και Πολιτιστικών Συνδέσμων και Ιδρυμάτων.
Σήμερα περισσότερες από 350 οικογένειες στηρίζονται εργοδοτικά από την εταιρεία , η οποία φροντίζει πάντα ανάμεσα σε αυτούς να βρίσκονται και άτομα με ειδικές ανάγκες.